ลอตเตอรี่

สังคมไทยกับลอตเตอรี่

สลากกินแบ่งรัฐบาลหรือลอตเตอรี่ที่เรารู้จักกัน ในปัจจุบันนี้ลอตเตอรี่ได้ชื่อว่าเป็นความหวังของคนจน เพราะรางวัลที่ได้จากการซื้อลอตเตอรี่นั้นมาก จนสามารถเปลี่ยนจากคนจนเป็นคนรวยได้เลย จึงเรียกได้ว่าลอตเตอรี่เป็นความหวังของประชาชนที่ต้องการรวย แต่ละงวดมีเงินหมุนเวียนในการซื้อขายลอตเตอรี่หลายล้านบาท แล้วลอตเตอรี่มาจากไหนใครรู้บ้าง

ความเป็นมาของลอตเตอรี่

คำว่า “ลอตเตอรี่” พบครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยชายชาวอังกฤษที่ชื่อนายครูอาล บาสเตอร์ ได้นำการออกสลากแบบฝรั่งเข้ามา และได้มีการอออกลอตเตอรี่แบบนี้ครั้งแรกในวันเฉลิมพระชนมพรรษาของรัชกาลที่ 5 ในปี พ.ศ.2417 และได้มีการออกลอตเตอรี่อีกหลายครั้ง เพื่อหารายได้เข้ารัฐ ต่อมาในสมัยของรัชกาลที่ 6 ได้ทรงมีการยกเลิกหวย ก.ข.สำเร็จ จึงได้มีการออกลอตเตอรี่เสือป่า เพื่อหารายได้เข้ามาบำรุงกองเสือป่า จะเห็นว่าในช่วงแรกๆของลอตเตอรี่นั้นเป็นการออกเพื่อหาเงินเข้ารัฐ และจะออกเป็นกรณีพิเศษในวันพิเศษเท่านั้น

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 7 ใน พ.ศ. 2476 ได้มีการกำหนดให้ออกลอตเตอรี่ ที่เรียกว่า “ลอตเตอรี่รัฐบาลสยาม” ขึ้นเป็นประจำ โดยทำการพิมพ์ครั้งละ 1 ล้านฉบับ จำหน่ายฉบับละ 1 บาท ทำการออกปีละ 4 ครั้ง การที่ทำลอตเตอรี่รัฐบาลสยามก็เพื่อเป็นการหารายได้เข้ารัฐ ทดแทนส่วนที่หายไปจากการยกเลิกเก็บเงินรัชชูปการไป และต่อมาได้มีการออกลอตเตอรี่เทศบาลเพิ่มขึ้นมา โดยลอตเตอรี่เทศบาลนี้จะออกปีละ 8 ครั้ง (ทำการออกทุกเดือนยกเว้นเดือนที่ลอตเตอรี่รัฐบาลออก)

และในปี พ.ศ. 2482 ได้มีการจัดตั้งสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลขึ้นอย่างเป็นทางการ จากหน่วยงานของรัฐได้กลายมาเป็นรัฐวิสาหกิจ ในสมัยของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตร ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ได้มีการออกลอตเตอรี่แบบพิเศษที่มี 3 ตัวและ 2 ตัวหรือเรียกว่า “หวยบนดิน” เพื่อลดการเล่นหวยใต้ดินของประชาชน และต้องการนำเงินส่วนนั้นเข้ามาเป็นรายได้ของรัฐบาลด้วย แต่เมื่อรัฐบาลได้ถูกยึดอำนาจโดยคณะมนตรีเพื่อความมั่นคงแห่งชาติก็ได้ทำการยกเลิกหวยบนดินไป

สำหรับการจำหน่ายลอตเตอรี่ในช่วงแรกรัฐบาลจะเป็นผู้จำหน่ายเองทั้งหมด

โดยให้พนักงานหรือข้าราชการเป็นคนจำหน่าย เงินได้รายจากการจำหน่ายนำไปเป็นเงินรางวัล ส่วนที่เหลือก็เป็นรายได้เข้ารัฐบาล ต่อมาเกิดปัญหาจำหน่ายลอตเตอรี่ไม่หมด ทำให้การดำเนินการไม่คุ้มค่า จึงได้มีการจัดหาตัวแทนหรือยี่ปั้วเข้า เพื่อลดความเสี่ยงของกองสลาก กองสลากจะทำการแบ่งสลากให้กับยี่ปั้ว เพื่อนำไปขายต่อให้พ่อค้ารายย่อยนำไปจำหน่ายให้กับคนทั่วไป ไม่ว่าลอตเตอรี่ที่รับไปจะมีจำนวนเท่าใด ยี่ปั้วต้องจ่ายเงินทั้งหมดไม่มีการนำมาคืนกองสลาก ทำให้กองสลากได้รายได้เต็มที่ไม่สูญเสียเงินจากการคืนลอตเตอรี่ที่ขายไม่หมด

ต่อมาได้เกิดปัญหาการขายลอตเตอรี่เกินราคาที่กองสลากกำหนดไว้ เนื่องจากราคาที่รับมาจากยี่ปั้วสูงกว่าราคาหน้าลอตเตอรี่แล้ว ทางรัฐบาลมีนโยบายควบคุมราคาขายลอตเตอรี่ให้ตรงกับราคาทีระบุไว้บนลอตเตอรี่ จึงเปิดให้มีการสั่งลอตเตอรี่โดยตรงจากกองสลากกินแบ่งรัฐบาล ไม่ต้องผ่านตัวแทนหรือพ่อค้าคนกลาง และลดโควต้าจำนวนลอตเตอรี่ของยี่ปั้วลง เป็นการแก้ปัญหาให้พ่อค้าแม่ค้ารายย่อย ไม่ต้องเสียค่าหัวคิวให้กับยี่ปั้ว และได้รับลอตเตอรี่ในราคาที่เหมาะสม นำมาขายราคาหน้าลอตเตอรี่แล้วได้กำไร ไม่ต้องขายเกินราคาให้ผิดกฎหมาย

แต่การซื้อลอตเตอรี่จากกองสลากโดยตรงก็ยังมีปัญหาหลายอย่าง ทำให้พ่อค้ารายย่อยบางรายไม่สามารถสั่งซื้อได้ เช่นสั่งจองไม่ทัน มีเงินไม่พอในการสั่งซื้อกับกองสลาก เป็นเหตุผลที่ว่าทำไมจึงยังไม่สามารถยกเลิกระบบยี่ปั้วได้ นอกจากการซื้อจากตัวแทนจำหน่ายและสั่งซื้อโดยตรงจากกองสลากแล้ว ยังมีโควต้าอีกประเภทหนึ่งที่ทางกองสลากได้จัดแบ่งไว้เป็นพิเศษคือ โควต้าสำหรับคนพิการ ซึ่งโควตานี้เป็นโควตาพิเศษที่กำหนดให้สำหรับคนพิการที่ได้รับการขึ้นทะเบียน ว่ามีสิทธิ์ที่จะได้รับลอตเตอรี่มาขายได้

ลอตเตอรี่เป็นสิ่งที่อยู่คู่กับคนไทยมาเป็นเวลายาวนาน

ไม่ว่าจะผ่านมากี่ยุคกี่สมัย ลอตเตอรี่ก็ยังเป็นความหวังของคนบางกลุ่ม โยเฉพาะคนที่มีรายได้น้อย ที่อยากรวยอยากมีเงิน หวังว่าลอตเตอรี่ที่ซื้อมานี้จะเป็นลอตเตอรี่นำโชค นำมาซึ่งเงินก้อนใหญ่ให้กับตัวเอง การซื้อลอตเตอรี่จึงเป็นการเสี่ยงโชคที่น่าลอง นอกจากเราจะได้เงินรางวัลแล้ว การซื้อลอตเตอรี่ถือว่าเป็นการทำบุญอย่างหนึ่งด้วย เพราะกองสลากจะแบ่งเงินรายได้ส่วนหนึ่งมอบให้แก่มูลนิธิต่าง เพื่อช่วยเหลือและสนับสนุนการดำเนินงานของมูลนิธินั้นๆ